Ayahuasca: Liana Dusz i Brama do Innych Światów w mitologiach Amazonii

Ayahuasca, co w języku keczua oznacza "liana dusz" lub "liana umarłych", to nie pojedyncza roślina, lecz wywar przygotowywany z różnych roślin, z których kluczową jest liana Banisteriopsis caapi oraz liście krzewu Psychotria viridis (zawierające DMT) lub inne rośliny domieszkowe. Dla wielu rdzennych plemion Amazonii, takich jak Shipibo-Conibo, Asháninka, Quechua i wielu innych, Ayahuasca jest znacznie więcej niż tylko halucynogenem – to święty sakrament, potężne narzędzie duchowe i klucz do zrozumienia wszechświata.

W mitologiach tych plemion Ayahuasca jest często postrzegana jako:

• Duchowna przewodniczka: Wierzy się, że sama liana i inne rośliny wchodzące w skład wywaru posiadają duchy lub są zamieszkane przez duchy, które prowadzą uczestników ceremonii w ich wizjach i duchowych podróżach.
• Źródło wiedzy i mądrości: Poprzez doświadczenia z Ayahuascą, ludzie mogą uzyskiwać wgląd w naturę rzeczywistości, tajemnice życia i śmierci, a także otrzymywać wskazówki dotyczące rozwiązywania problemów osobistych i społecznych.
• Połączenie ze światem duchów i przodków: Ceremonie Ayahuaski często służą nawiązaniu kontaktu z duchami przodków, duchami natury i innymi niematerialnymi bytami. Wierzy się, że można od nich uzyskać rady, uzdrowienie i ochronę.
• Narzędzie uzdrawiania: Ayahuasca jest tradycyjnie stosowana nie tylko w leczeniu duchowym i psychicznym, ale także fizycznym. Wierzy się, że wizje mogą ujawnić przyczyny chorób i wskazać odpowiednie metody leczenia, często z wykorzystaniem innych roślin leczniczych.
• Symbol transformacji i odrodzenia: Doświadczenie Ayahuaski może być intensywne i transformujące, prowadząc do głębokich zmian w percepcji, emocjach i zrozumieniu siebie oraz swojego miejsca w świecie.

W mitach o pochodzeniu Ayahuaski często opowiada się o pierwszych ludziach lub szamanach, którzy otrzymali wiedzę o tej roślinie od duchów lasu. Legendy te podkreślają święty charakter Ayahuaski i jej znaczenie dla duchowego i kulturowego życia społeczności.

Ceremonie Ayahuaski są zazwyczaj prowadzone przez doświadczonych szamanów (curanderos), którzy śpiewają święte pieśni (icaros) i kierują przebiegiem doświadczenia. Uczestnicy piją wywar w intencji uzyskania wglądu, uzdrowienia lub kontaktu ze światem duchów.

Ayahuasca jest fascynującym przykładem rośliny, która w mitologii i praktyce rdzennych mieszkańców Amazonii jest nie tylko elementem natury, ale potężnym bytem duchowym i bramą do innych wymiarów rzeczywistości.

Drzewo Wiedzy: Zakazany owoc i początek świadomości w mitologii judeochrześcijańskiej

W biblijnej Księdze Rodzaju opisany jest Rajski Ogród Eden, w którym Bóg umieścił Adama i Ewę. Pośród wielu drzew rodzących smakowite owoce rosły dwa szczególne drzewa: Drzewo Życia i Drzewo Wiedzy o Dobru i Złu. Bóg dał Adamowi i Ewie wolną rękę w spożywaniu owoców z każdego drzewa w Ogrodzie, z wyjątkiem jednego – Drzewa Wiedzy o Dobru i Złu. Ostrzegł ich, że spożycie jego owocu przyniesie im śmierć.

Wąż, przedstawiony jako przebiegłe stworzenie, skusił Ewę, mówiąc jej, że Bóg zabronił im jeść z tego drzewa, ponieważ wiedział, że po spożyciu ich oczy się otworzą i staną się jak Bóg, znający dobro i zło. Ewa uległa pokusie, zerwała owoc, zjadła go i dała także Adamowi, który również go spożył.

Natychmiast po spożyciu zakazanego owocu, oczy Adama i Ewy otworzyły się i uświadomili sobie swoją nagość. Zawstydzeni, spletli liście figowe i okryli się. Kiedy Bóg przechadzał się po Ogrodzie, ukryli się przed Nim. Bóg zapytał Adama, czy jadł z drzewa, z którego mu zabronił. Adam zrzucił winę na Ewę, a Ewa na węża.

W konsekwencji ich nieposłuszeństwa, Bóg wygnał Adama i Ewę z Ogrodu Eden. Aby uniemożliwić im sięgnięcie po owoc z Drzewa Życia i osiągnięcie nieśmiertelności w ich obecnym stanie, Bóg postawił u wejścia cherubów i ogniste, obracające się miecze.

Drzewo Wiedzy o Dobru i Złu (hebr. עֵץ הַדַּעַת טוֹב וָרָע, etz ha-da'at tov wa-ra) jest interpretowane na różne sposoby. Najczęściej symbolizuje ono:

• Początek świadomości moralnej: Spożycie owocu sprawiło, że Adam i Ewa zyskali zdolność rozróżniania dobra od zła, co jest fundamentalne dla ludzkiej moralności.
• Utratę niewinności: Przed spożyciem owocu Adam i Ewa żyli w stanie niewinności i harmonii z Bogiem i naturą. Po nim doświadczyli wstydu, strachu i oddzielenia.
• Wolną wolę i jej konsekwencje: Zakaz spożywania owocu dał Adamowi i Ewie możliwość wyboru. Ich nieposłuszeństwo i jego konsekwencje podkreślają znaczenie wolnej woli i odpowiedzialności za swoje czyny.
• Początek ludzkiej historii: Wygnanie z Edenu jest często interpretowane jako początek historii ludzkości poza rajskim stanem, z jego trudami, pracą i śmiercią.

Chociaż dokładny gatunek Drzewa Wiedzy nie jest określony w Biblii (tradycyjnie kojarzony jest z jabłonią, ale nie ma na to podstaw w tekście), jego symboliczne znaczenie jest ogromne i wywarło ogromny wpływ na kulturę i filozofię Zachodu.

Drzewo Życia: Połączenie z Krainą Snów i źródło mądrości w mitologii Aborygenów

W mitologiach wielu plemion Aborygenów Australii występuje motyw Drzewa Życia, które symbolizuje połączenie między światem materialnym a duchową Krainą Snów. Nie jest to jedno konkretne drzewo, ale raczej archetyp potężnego drzewa, które może przybierać różne formy w zależności od opowieści i regionu. Często jest to gigantyczne drzewo o głęboko sięgających korzeniach i rozłożystych gałęziach, które łączy niebo z ziemią i podziemiem.

W wielu historiach o stworzeniu, to właśnie z tego Drzewa Życia wyłoniły się pierwsze istoty ludzkie, zwierzęta i duchy przodków. Jego korzenie sięgają głęboko w Krainę Snów, czerpiąc z niej mądrość i moc. Pień reprezentuje świat materialny i teraźniejszość, a gałęzie wznoszą się ku niebu, symbolizując duchowość i połączenie z przodkami.

Znaczenie Drzewa Życia w mitologii Aborygenów jest wielorakie:

• Źródło stworzenia: Jest miejscem, z którego narodziło się życie i z którego wywodzą się totemiczni przodkowie. Każde plemię i każdy klan ma swoje totemy, które często są roślinami lub zwierzętami, a ich pochodzenie może być związane z tym mitycznym drzewem.
• Połączenie z Krainą Snów: Drzewo stanowi pomost między światem fizycznym a duchową Krainą Snów, do której powracają duchy po śmierci i z której przychodzą nowe istoty. Szamani często w swoich podróżach duchowych wspinają się na to drzewo, aby komunikować się z duchami i zdobywać wiedzę.
• Symbol mądrości i wiedzy: Wierzy się, że w korzeniach, pniu i gałęziach Drzewa Życia przechowywana jest cała wiedza o świecie, o prawach natury i o tradycjach plemienia.
• Przedstawienie cyklu życia: Podobnie jak drzewo przechodzi przez cykle wzrostu, kwitnienia, owocowania i obumierania, tak samo życie człowieka i wszechświata jest postrzegane jako ciągły cykl zmian i odrodzeń.
• Symbol jedności i wspólnoty: W niektórych opowieściach różne części drzewa reprezentują różne klany lub aspekty społeczności, podkreślając ich wzajemne powiązania i zależność.

W wielu świętych miejscach Aborygenów znajdują się stare i potężne drzewa, które są uważane za materialne manifestacje tego mitycznego Drzewa Życia. Są one otaczane szczególnym szacunkiem i często stanowią miejsca ważnych ceremonii i obrzędów.

Chociaż konkretny gatunek Drzewa Życia różni się w zależności od plemienia i opowieści (może to być eukaliptus, figowiec lub inne charakterystyczne dla danego regionu drzewo), jego symboliczne znaczenie jako źródła życia, mądrości i połączenia z Krainą Snów pozostaje uniwersalne w mitologii Aborygenów.

Drzewo Hesperyd: Złote Jabłka Nieśmiertelności i straż bogiń Zachodu

W mitologii greckiej, na dalekim zachodzie, za Oceanem, znajdował się cudowny ogród Hesperyd. Był to święty sad należący do bogini Hery, w którym rosło drzewo rodzące złote jabłka. Te jabłka nie były zwykłymi owocami – zapewniały nieśmiertelność temu, kto je spożył.

Drzewa (ponieważ w niektórych wersjach mitu występuje więcej niż jedno drzewo) były strzeżone przez Hesperydy, nimfy Zachodu, córki Atlasa i Hesperis (lub Nyks i Erebosa, w zależności od źródła). Pomagał im w tym stugłowy smok o imieniu Ladon.

Najbardziej znanym mitem związanym z Drzewem Hesperyd jest jedna z dwunastu prac Heraklesa. Jego jedenastym zadaniem było zdobycie złotych jabłek z ogrodu Hesperyd. Aby tego dokonać, Herakles musiał wyruszyć w długą i niebezpieczną podróż na kraniec świata. W różnych wersjach mitu Herakles radził sobie z tym zadaniem na różne sposoby:

• Pokonał Ladona: W najpopularniejszej wersji Herakles zabił strzegącego jabłek smoka swoimi strzałami.
• Podstępem zmusił Atlasa: Inna wersja mówi, że Herakles zgodził się potrzymać sklepienie niebieskie za Atlasa, podczas gdy ten poszedł zerwać dla niego jabłka. Kiedy Atlas wrócił, nie chciał już dźwigać ciężaru nieba, ale Herakles przechytrzył go, prosząc, by potrzymał sklepienie tylko na chwilę, aby mógł sobie podłożyć poduszkę, po czym uciekł z jabłkami.

Złote jabłka Hesperyd symbolizowały nie tylko nieśmiertelność, ale także młodość, piękno i boską moc. Ich zdobycie było niezwykle trudnym i niebezpiecznym wyczynem, zarezerwowanym dla herosów.

Po wykonaniu zadania, jabłka wróciły do ogrodu Hesperyd, ponieważ nie mogły znajdować się w posiadaniu śmiertelnika. W niektórych opowieściach Atena zaniosła je z powrotem.

Drzewo Hesperyd, choć mityczne, stało się trwałym symbolem w kulturze zachodniej, reprezentującym rzadkie i cenne skarby, a także pokusę nieśmiertelności i wiecznej młodości. Ogród Hesperyd, położony na krańcu znanego świata, symbolizował tajemniczą i nieosiągalną krainę pełną cudów.