W mitologii greckiej rośliny rzadko bywają tylko elementem tła. Często stoją za nimi bogowie, metamorfozy lub potężna magia. Jednym z najbardziej enigmatycznych ziół, które zapisało się na kartach literatury za sprawą samej Odysei Homera, jest Moly (μῶλυ) – jedyna roślina zdolna przełamać klątwę najsłynniejszej czarownicy starożytnego świata.
Historię Moly poznajemy, gdy załoga Odyseusza trafia na wyspę Ajaja, rządzoną przez piękną i niebezpieczną czarodziejkę Kirke. Córka Heliosa, za pomocą magicznych napojów i dotknięcia różdżki, bez trudu zamienia greckich wojowników w wieprze. Gdy zrozpaczony Odyseusz rusza na ratunek swoim ludziom, na jego drodze staje posłaniec bogów – Hermes.
Bóg o skrzydlatych sandałach doskonale wiedział, że śmiertelnik nie ma szans w starciu z magią Kirke. Postanowił więc wręczyć herosowi niezwykły podarek: wyrwaną prosto z ziemi roślinę Moly, która jako jedyna miała moc uodpornienia ludzkiego umysłu i ciała na toksyczne uroki czarownicy.
Homer w swoim eposie zostawił nam bardzo konkretny, choć krótki opis tej rośliny:
• Czarny korzeń: Ukryta w ziemi część rośliny była ciemna jak noc, co symbolizowało jej potężne, podziemne i pierwotne powiązania.
• Mlecznobiały kwiat: Kontrastujący z korzeniem kwiat lśnił czystym, jasnym blaskiem, będącym znakiem boskiej czystości i ochrony.
Wyrwanie Moly z ziemi nie było jednak zadaniem dla zwykłego człowieka. Według mitu, roślina ta stawiała potężny opór, a jej korzenie trzymały się podłoża z nadludzką siłą. Homer zaznacza, że dla śmiertelników jej wykopanie było niemal niemożliwe – tylko bogowie, posiadający wiedzę o sekretnych siłach natury, potrafili bez trudu zerwać to ziele.
Dzięki Moly, Odyseusz mógł bez obaw wypić zatruty kielich podany mu przez Kirke. Gdy czarownica uderzyła go różdżką, rozkazując mu "iść do chlewu", magia po prostu nie zadziałała. Zaskoczona i bezbronna wobec boskiego ziela Kirke musiała ulec i cofnąć urok rzucony na załogę.
W kontekście symbolicznym Moly reprezentuje rozsądek, jasność umysłu i duchową ochronę. Jest tarczą, która pozwala człowiekowi zachować swoją prawdziwą, ludzką naturę i nie pozwolić się "zezwierzęcić" pod wpływem pokus, strachu czy manipulacji.
Przez wieki botanicy i historycy głowili się, czy Moly ma swój realny odpowiednik. Najpopularniejsza teoria (wskazywana m.in. przez współczesnych toksykologów) mówi, że Homer mógł opisywać śnieżyczkę przebiśnieg (Galanthus nivalis).
Dlaczego? Śnieżyczka zawiera galantaminę – substancję, która w medycynie jest używana do walki z otępieniem, a w świecie starożytnym mogła działać jako naturalne antidotum na zatrucie bieluniem dziędzierzawym (rośliną halucynogenną, której Kirke najprawdopodobniej używała do otumaniania swoich ofiar, by te "czuły się jak zwierzęta"). Inne tropy prowadzą w stronę rzadkich gatunków czosnku (Allium moly), który również słynął w folklorze z właściwości odpędzających złe moce.
Bez względu na botaniczne korzenie, Moly pozostaje w historii literatury symbolem ostatecznego triumfu boskiej wiedzy nad niszczycielskimi czarami.